Filosoferen over profiteren

Vanaf het moment dat we zijn vertrokken met de camper uit Groningen, profiteren we van de voorzieningen in andere landen. We hebben profijt van de goede kookkunsten van de Albanezen, van granaatappels die je zomaar van de boom kan plukken en van studentenkorting in musea, terwijl we geen student meer zijn. Na verschillende discussies bleek er achter de term ‘profiteren’ veel meer te zitten dan je op het eerste gezicht zou zeggen. Wat betekent profiteren eigenlijk? En vanaf wanneer is het erg of slecht om te profiteren? Een kijkje in onze gedachtegang.

Het begon allemaal in Zadar (Kroatië), waar we op een prachtige plek aan zee geparkeerd stonden. Vanuit de camper stapten we zo het warme water van de zee in en met vijf minuten lopen stonden we achter het hek van de haven, waar we gebruik konden maken van douches en wc’s. Allemaal gratis, netjes en schoon. Althans, wij stonden net niet in de haven, dus betaalden geen geld aan de haven zoals iemand met een boot dat moet betalen. Lekker profiteren dus. Zo lang we na een paar dagen weer weg zijn, is het prima zou je denken. En we hebben toch ook een warme chocomelk gedronken in de haven? Zo hebben die lui daar ook profijt van ons.

Profiteren van, profijt hebben van, plezier hebben van. Allemaal één pot nat en niet op zichzelf moreel verwerpelijk. Maar tijdens onze bergwandeling langs de ‘Peaks of the Balkan’ namen onze gedachten de vrije loop – dwars tussen de bomen in herfstkleuren en witte rotsformaties door – en kwamen we tot de conclusie dat profiteren wél erg is als het op parasiteren gaat lijken. Dus als de ene partij plezier heeft van een andere partij, terwijl die andere partij daar geen profijt maar juist last van heeft.

Van symbiose tot parasitisme

We bedachten dat profiteren ergens op een schaal van symbiose tot parasitisme moet liggen. Voor als je biologiekennis een beetje is weggezakt: symbiose en parasitisme zijn twee manieren van samenleven van twee organismen. Bij symbiose hebben beide profijt van de relatie, maar bij parasitisme leeft de één ten koste van de ander. Korstmossen zijn bijvoorbeeld een symbiotische samenleving van een schimmel met één of meer algen. Lintwormen zijn een voorbeeld van een parasiet, die leven van de darminhoud van mensen zonder er iets nuttigs voor terug te geven. Thijs en ik hebben (meestal) een symbiotische manier van samenleven in de camper, omdat we beide plezier van elkaar hebben. Maar als ik de hele reis uit m’n neus zou vreten, alles vies zou maken en het eten voor me klaargemaakt wil hebben, begint het meer op parasiteren te lijken.

Ook buiten de grenzen van de biologie kun je deze termen gebruiken, vonden wij. Op een avond, na een lange wandeldag door de bergen, genoten we van een Albanese maaltijd in een ‘guesthouse’. De gastvrouw ging voor ons aan het werk en toverde in 10 minuten gebakken aardappels, verse kaas, brood, salade, gebakken aubergine en paprika’s op tafel. Wij vielen aan en hadden de maaltijd in dezelfde korte tijd weggewerkt. Dat kostte dan 8 euro per persoon, inclusief raki (sterk drankje).

Oftewel; we profiteerden van de gastvrijheid van deze vrouw. We zaten namelijk in háár woonkamer, wat overigens normaal bleek te zijn in alle guesthouses die we tijdens de wandeldagen tegenkwamen. We profiteerden ook van de lage prijs van het eten. We gingen vrijwel elke dag in een dergelijk guesthouse eten en met hogere prijzen hadden we waarschijnlijk ons eigen potje gekookt. En ten slotte profiteerden we van het werk dat deze vrouw deed. Zij schilde de aardappels, maakte de kaas en bakte de aubergines. Terwijl wij vermoeid neerploften na een dag genieten van alle mooie uitzichten.

Hoe erg is profiteren in zo’n geval? Aan de ene kant kan je stellen dat het niet oké is, dat wij een soort parasiet zijn, omdat wij meer profijt hebben van onze gastvrouw dan andersom. Zij is ten slotte van ons afhankelijk voor haar inkomen. Ze verdient wat geld, maar moet daar best veel voor geven. Wij krijgen van haar meer dan we écht nodig hebben (heel veel eten namelijk) en door de verschillen in inkomen, levensstandaard en economie kunnen wij hier in Albanië véél meer krijgen voor onze 8 euro dan in Nederland.

Aan de andere kant, als we echt aan het parasiteren zijn, zou deze vrouw last van ons hebben. En dat lijkt ook weer niet het geval, dus hoe erg is het nou eigenlijk? De Albanese bepaalt haar eigen prijs voor de warme maaltijd; je zou dus zeggen dat ze een eerlijke prijs vraagt voor het werk wat ze moet doen en de privacy die ze inlevert. Bovendien waren we de enige gasten en leek ze blij om ons te kunnen ontvangen. Wij blij, zij blij. Dat klinkt meer als een soort symbiose, toch?

Albanese vriendelijkheid

Ten slotte een laatste voorbeeld uit de Balkanfilosofiepraktijk, waarbij we profijt hadden van de Albanese vriendelijkheid. Toen we even stonden bij te komen tijdens een lange klim, kwam een vrouw haar boerderij uit lopen met een emmer vers geplukte druiven. Wij wilden net doorlopen, maar ze riep ons terug. Ze reikte ons beide een tros druiven aan en wij genoten enorm van deze lekkernij. Valt ook onder profiteren, maar is moeilijk te plaatsen op een schaal van symbiose tot parasiteren. Net als profiteren van de zon. Van dingen die je ‘gegeven’ zijn kan je ook heel veel plezier hebben, zonder iets of iemand anders te schaden. Hoewel, misschien parasiteren wij als mensen de aarde wel…

In ons huidige vakantieleven brengt het profiteren soms lastige dilemma’s met zich mee. Mag je nou onderhandelen over een prijs? Of is dat binnen de cultuur van Montenegro en Albanië beledigend? Moet je sowieso een fooi geven, omdat de prijs al zo laag is? En mogen we twee uur lang in een café zitten met elk één kopje thee, om van de wifi gebruik te maken? Of zijn we dan té veel aan het profiteren? Als het café nagenoeg leeg is, heeft niemand er last van zou je zeggen…

Tot zover ons filosoferen over profiteren. In de bergen, tijdens de zes dagen die onze fantastische wandeltocht duurde, profiteerden we ook nog van ongelofelijk mooie uitzichten en van een zwerfhondje dat een hele dag met ons meeliep (zie foto’s). Als lezer van dit verhaal komt er vast ook iets in je op waar je voor het laatst flínk van geprofiteerd hebt (naast dit geweldige verhaal lezen natuurlijk). Ik ben benieuwd wat jullie gedachten hier over zijn en laat het ook vooral weten als je het ergens (niet) mee eens bent! Dan hebben wij weer iets om verder over te discussiëren tijdens een volgende wandeling 😉

Herfstkleuren tijdens de Peaks of The Balkan wandeltocht
Opwarmen met thee, vuur, zon en lekker eten
Weetjes van de week
  • In Nederland wonen gemiddeld de langste mensen ter wereld, maar Montenegro staat op nummer twee. Dat vertelde de Montenegreinse douanebeambte ons vol trots. Hij was zelf 1.68, maar zijn collega was wel 1.94.
  • Als je hier in de Balkan limonade bestelt, krijg je water met daarin een citroen uitgeperst. Flinke lading suiker ernaast om zelf toe te voegen. Tot nu toe uitgetest in Bosnië en Montenegro en best lekker, ook zonder suiker!
  • Albanië stikt van de autowasserettes, Lavazh genoemd. Letterlijk elke 100 meter is er een kans om je auto te wassen. Dat gaan we nog uitproberen. Eens zien of we er ook een wasservice bij krijgen of dat we zelf met een spons aan de slag moeten.
Nu: aangekomen in Shkodër, Albanië

Een gedachte over “Filosoferen over profiteren

  1. Lieve allee twee, ik dacht bij het lezen van je belevenissen dat ik wel een grote profiteur ben. De een stuurt een kaart, geniet van de tekening of tekst, doe niks terug. De ander boodschappen, bedank ze, maar doe verder niks terug, alleen de rekening betalen. En maar profiteren van de goedheid van een persoon.Symbiose…daar ga ik me niet in verdiepen.Snapte van je verhaal de eerste keer geen bal , maar ik was moe , nu vanavond wel, ga er dus op vooruit.Geniet van de mooie foto’s . Nog een avontuurlijke voortgang. Dikke tuurlijk   omaVerzonden vanaf mijn Galaxy

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s